Manokana Covid-19

COVID-19 MANERAN-TANY: Mivoatra i Madagasikara, mila mailo ny rehetra

Raha ny fikarohana sy vokatry ny fanadihadiana nataon’ny Oniversite Johns Hopkins, anisany tsara toerana isika eto Madagasikara eo amin’ny fihenan’ny taham-pahazoana tsimokaretina coronavirus, ka nahatafiditra antsika ho sokajy fahatelo. Efa nandalo sokajy voalohany sy faharoa isika, raha tsiahivina, izay fantatra fa ambany fifindran’ny valanaretina, ary niakatra hatramin’ny taha farany ambony (Pic).

Tsara toerana isika eto Madagasikara, ankehitriny, eo anatrehan’ny ady natao tamin’ny coronavirus. Tafiditra anatin’ny sokajy fahatelo isika amin’izao fotoana, raha ny fanadihadiana nataon’ny Oniveriste « Johns Hopkins », navoakan’ny gazety « Le monde » mikasika ity tsimokaretina efa maneran-tany ity. Io sokajy io dia ireo firenena miaina fivoarana tsara sy mihena fifindran’ny valanaretina amin’izao fotoana. Voamarina izany, arak’ireo antontanisa nomen’ny Foibem-pibaikoana ny valanaretina (CCO), nanomboka tamin’ny tapaky ny volana jolay teo. Firenena miisa 57 amin’ireo ananana antontanisa voamarin’ny Fikambanana iraisam-pirenena momba ny fahasalamana (OMS) no tafiditra ao ihany koa, ka isan’izany i Etazonia, rehefa nisedra ady mafy ka nanana olona voa miisa 5,5 tapitrisa, sy lavo mahatratra 173 000 eo. Sokajy efatra no nisokajian’io Oniversite io an’ireo firenen-drehetra efa nandalo sedran’ny covid-19, ary isany efa nandalo tamin’ny sokajy voalohany sy faharoa isika. Ny sokajy voalohany dia ireo firenena heverin’ny mpikaroka fa mahafehy ny valanaretina. Ambany ny fifindran’ny aretina, saingy mety hivoatra hiharatsy na hihatsara izany. Nanomboka tamin’ny fiafaran’ny volana marsa teo no nitoerantsika tao, ka hatramin’ny faran’ny volana jona. Ny sokajy faharoa indray, dia  ireo firenena iroboroboan’ny valanaretina. Miakatra hatrany ny taham-pahavoazan’ny olona, ary mizotra hatrany ambony indrindra (Pic) izany. Nanomboka tamin’ny faran’ny volana jona sy nandritra ny volana jolay no niainantsika tao amin’io sokajy io. Araka izany, firenena miisa 35 amin’ireo ananana antontanisa voamarin’ny OMS ny ao amin’io sokajy faharoa io. Ankehitriny, i Inde, izay mbola manohy  ny fiakarany, eo koa i Pérou, Colombie, Méxique, Gana, Zambie, Namibie sy ny sisa. Ny ao Maldives, ohatra, dia nahitana fiakarana betsaka tao anatin’ny andro vitsivitsy izay, raha io fanadihadiana io.

Ambony amin’ny taham-pahazoana sy lavon’ny covid

Ankoatra ny Amerikana, firenena voalohany indrindra tao amin’io sokajy faharoa io, izay ahitana fiakaran’ny taham-pahazoana tsimokaretina sy ny isan’ny maty be indrindra tao aminy, dia i Brésil. Mahatratra 3,5 tapitrisa no voa tao amin’ity firenena ity, ary 111 000 mahery no isan’ny maty, hatreto. Isan’ireo firenena vitsy, nanana mpitantana tsy nivoy sy tsy nampihatra ny fihibohana, mbamin’ireo fepetra fiarovana izy. Aorian’izany koa, ohatra, i Chili, Afrika atsimo, Rosia, Arabia Saodita, Côte d’Ivoire. Ny mikasika ilay sokajy fahefatra indray, dia ny « onja faharoa », izany hoe miverina miakatra ambony fanindroany ny tsipika (raha ny kisary). Firenena 38 amin’ireo ananana antontanisa voamarin’ny OMS no tafiditra amin’izany, amin’izao volana aogositra izao. Ny firenena Eoropeanina no betsaka amin’izany, izay efa niaina ny « onja voalohany » tamin’ny marsa sy aprily lasa iny. Isan’izany i Espagne, izay efa voadona mafy teo aloha, satria 371 000 no voan’ny tsimokaretina, ary 28 797 no namoy ny ainy. Ao koa i Lafrantsa, izay nisy voa mahatratra 125 000, ary 30 468 namoy, tamin’io sokajy io. Ho an’ity firenena ity, eo amin’ny 1 500 ka hatramin’ny 2 500 isanandro no voa, ary 17 na 18 isan’andro no namoy ny ainy, tao anatin’ny andro vitsivitsy. I Coréa tatsimo sy i Nouvelle-Zélande, ary i Italy sy i Thailande, dia isan’ireo nahafehy ny aretina, andro vitsy lasa izay, saingy tafiditra tao anatin’ity sokajy « onja faharoa » ity amin’izao fotoana, raha io fanadihadiana io hatrany.

Ny fitandreman’ny tsirairay no erany…

Fehiny, na teo aza ny fandalovan’i Madagasikara tamin’ireo sokajy voalohany sy faharoa, hatramin’ny sokajy fahatelo izao, mampandinika ny amin’ny sokajy fahefatra, na fiakaran’ny antontanisan’ny marary indray (onja faharoa), eo amin’ny fivoaran’ny toe-draharaha. Fantatra mantsy, fa tsy izay firenena nandalo tamin’ny tampony (Pic voalohany) no miaina ny onja faharoa io, fa miankina betsaka amin’ny fomba fiainan’ny olona anatin’ny firenena mihitsy. Eo ny fitandremana sy fahamailoana anatin’ny fifaneraserana isan’andro. Fantatra ihany koa, fa tsy hijanona  hatrany amin’io sokajy fahatelo io isika, raha io fanadihadiana io hatrany. Raha ny famakafakan’ny « Imperial College » ao London, indray, tsy hifarana ity krizy goavana ity, raha tsy voaparitaka tanteraka ny vaksiny. Ny fihibohana no fiarovana tena azo antoka, hatreto, raha tiana ho ambany hatrany ny taha. Tsy azo hanaranam-po, anefa, ny fihibohana mandavantaona, noho ny fiantraikany ara-toekarena sy ara- tsosialy. Ho azy, mandram-pihanaky ny vaksiny dia ny endrika onja toy ny tendrombohitra maromaro no hisy isaky ny firenena tsirairay. Miankina indrindra amin’ny fiarovan-tenan’ny tsirairay amin’ny alalan’ny fanarahana ireo fepetra, anefa, izany. Hitondra fiantraikany goavana eo amin’ny firenena izany, dia ny fanaovana arotava, fanasan-tanana  matetika, sy ny fanajana ny elanelana… Mihatsara ny toe-draharah eto amntsika saingy tsy tokony hisioka aloha, fa ny fahamailoana sy ny fiarovan-tena io no atao laharam-pahamehana hatrany.

Hanova tantara ny covid-19…

Hanova ny fiainan’ny olon’ny taonjato faha-21 ity valanaretina ity, raha ny fandinihan’ireo mpikaroka. Hisy fiantraikany betsaka amin’ny taranaka ho avy maneran-tany, izao zava-mitranga 2020 izao, hoy hatrany ny fanadihadiana, na ara-ekonomika izany na ara-tsosialy, eny hatramin’ny fomba fiaina, aza. Raha tsiahivina, ny 22 janoary 2020 no nanomboka ny fihibohana ny tany Shina, ary ny faran’ny volana marsa dia nidina tokoa ny taham-pahazoana coronavirus, tany an-toerana. Fahombiazana io fihobohana nanomboka tany an-toerana, izay fototra niaingan’ny covid-19 io, ary dia nalain’ireo firenen-kafa voakasika rehetra tahaka. Ny taty Afrika dia nandray fanapahan-kevitra toy izany avokoa, ary nampiditra tanaty fihiboahna nanomboka ny volana aprily. Nanomboka ny 01 aprily 2020, fantatra fa ny antsasaky ny mponina maneran-tany no nihiboka tsy afaka nifamezivezy, ary anisan’izany i Madagasikara.

ANTONTANISA FARANY : Raha ny antontanisan’ny covid-19 navoakan’ny CCO farany, miisa 52 ireo olona nisy tsimokaretina taorian’ny fitiliana miisa 537 natao. Ny 482 isa tamin’izany no PCR, raha 55 isa ny an’ny GenExpert. Nitombo 52 ihany koa ireo olona nahafeno fepetra fahasitranana, ka mitotaly 13 802 izy ireo ankehitriny. Ireo marary mbola manaraka fitsaboana indray dia nihena iray, ka lasa 847 tao anatin’ny 24ora farany. Nitombo efatra ireo marary mafy ka lasa 53 ireo mbola raisin-tanana amin’izao fotoana. Ho an’ny nodimandry vokatry ny covid-19 indray, dia miisa 191, rehefa niampy iray vaovao. Ny isan’ny fitiliana PCR efa vita hatramin’izao dia mahatratra 57 736, ary 5 716 ilay teknika GenExpert. Raha io antontanisa farany io, eo amin’ny 9,68% eo ny tahan’ny fiabon’ny fitiliana. Eo amin’ny 95% eo kosa, ny taham-pahasitranana eto amintsika.
Antontanisa farany navoakan’ny CCO
Fermer