PolitikaSongadim-baovaoToekarena

ADY AMIN’NY FAMOTSIAMBOLA: Vola maloto 3 340 miliara Ariary ahina ho nihodina ny taona 2023

Miakatra hatrany isan-taona ny vokatra azo amin’ny fanaraha-maso ny famotsiam-bola eto Madagasikara. Raha toa ka 2 390 miliara ariary ny ahiahy famotsiam-bola tsikaritra tamin’ny taona 2022 dia niakatra ho 3 340 miliara ariary izany tamin’iny taona 2023 lasa iny. Sehatrasa vitsy no mbola nahazoana io vokatra io. Tanjona manombok’izao, araka izany, ny hanitarana ireo sehatra handraisana angom-baovao sy hanaovana fanaraha-maso.

Tsy afa-misaraka ary mifampiankina ny ady amin’ny kolikoly sy ny famotsiam-bola. Ny paikady amin’ny famotsiam-bola dia fitaovana sarobidy amin’ny ady amin’ny kolikoly avo lenta izay mety mahakasika manokana ireo mpanao politika. Araka izany, faritana ho famadihana na famindram-pananana ataona olona iray na maromaro taorian’ny fandikan-dalàna ny famotsiam-bola. Fanafenana na fanaovana hosoka momba ny toe-javatra iray, ny fihaviany, ny toerana misy azy, ary ny miombamomba ny tompony ihany koa izy ka fantatra mialoha fa tamin’ny alalan’ny fandikan-dalàna no nahazoana izany. Farany, ambara ho mbola famotsiam-bola ihany koa ny fandraisana na fampiasana ny fananana iray azo avy tamin’ny fandikan-dalàna. Vola maloto, noho izany, ny vola mihodina ao anatin’ireny famotsiam-bola ireny. Lazaina fa maloto ny vola rehefa azo, na nafindra, na nampiasaina tamin’ny tsy ara-dalàna. Mbola maloto ihany koa ny vola raha toa ka tsy ara-dalàna ny fihetsiny. Ohatra amin’izany ny fanodikodinana volam-panjakana, vola azo tamin’ny fomba tsy ara-dalàna na tamin’ny asa voararan’ny lalàna toy ny kolikoly, ny famarotana zava-mahadomelona, ny fitrandrahana na fanondranana zavaboary voarara… Na koa vola tsy nandoavana hetra na dia ara-dalàna aza ilay nahazoana azy. Mifanindran-dalana amin’izany, fananana tsy ara-dalàna no hanasokajiana ny fananana azo avy amin’ny famotsiam-bola sy ny fampiasana vola maloto. Araka ny lalàna, tsy ara-dalàna avokoa ny fananana rehetra raha toa ka azo avy amin’ny fanodinkodinana ny vola sy ny fananam-panjakana, na koa azo avy amin’ny kolikoly sy ny famotsiam-bola.

Miditra an-tsehatra ny SAMIFIN…

Manoloana ireo rehetra ireo, miteraka voka-dratsy eto amin’ny firenena ny fisian’io tranga famotsiam-bola io. Eo amin’ny lafiny toekarena, ohatra, mampihena ny fampandrosoana ny firenena ny fandikan-dalàna ateraky ny famotsiam-bola toy ny kolikoly. Raha ny zava-misy eo amin’ny sehatra iraisam-pirenena, ny firenena izay tsy manana paikady mahomby amin’ny ady amin’ny famotsiam-bola dia mety ho voasokajy ho “pays et territoires non coopératifs” avy amin’ireo firenena mpikambana ao amin’ny GAFI (Groupe d’Action Financière) ka mety hanakana ireo mpampiasa vola vahiny hampiasa ny volany eto amintsika. Eo amin’ny lafiny politika kosa, mety atahorana ny fitsabahan’ny mpanao kolikoly madinika ao amin’ny politikam-panjakana, indrindra amin’ny alalan’ny famatsiam-bolan’ny antoko politika amin’ny vola maloto.

Noho ireo rehetra ireo indrindra no antony nametrahana ny SAMIFIN na ny sampandraharaha malagasy iadiana amin’ny famotsiam-bola. Sampandraharaha mifototra amin’ny angom-baovao ara-bola  ka miantsehatra amin’ny fanenjehana ny tranga famotsiam-bola sy ny fandikan-danàna ara-toekarena sy ara-bola. Rehefa izany, maro ny andraikitra sahanin’ny SAMIFIN ka tafiditra ao anatin’izany ny hoe:
-mandray, manambatra, ary manao tatitra momba ny ahiahy mety mifandray amin’ny asa famotsiam-bola izy, fandikan-dalàna ara-toekarena sy ara-bola, asa fampihorohoroana sy eloka bevava izay ampitain’ny andrim-bola sy orinasa mpanao tatitra.
-mampahafantatra ny vokatry ny famakafakana nataony ny SAMIFIN rehefa voamarina fa mitombona tokoa ny ahiahy mba hitohizan’ny raharaha araka ny tokony ho izy, indrindra eo amin’ny fanokafana ny fanadihadiana ara-pitsarana.
-mifanakalo vaovao amin’ireo “service de renseignement” any ivelany ihany koa izy ary manana anjara toerana stratejika lehibe amin’ny fiaraha-miasa sy fandrindrana ireo rafitra tafiditra amin’ny ady amin’ny famotsiam-bola.
-ny SAMIFIN ihany koa afaka mandray sy mampiasa ny vaovao nampitaina taminy avy tamin’ny tompon’andraikim-panjakana manara-maso, na sampandraharaha manokana, na avy amin’ny mpitandro filaminana, na avy amin’ny olon-tsotra. Ary manara-maso ihany koa ireo “entreprises et professions non financières désignées” mba hampihatra ny lalàna mifehy ny ady amin’ny famotsiam-bola.

Vokatra mihatsara hatrany

Fanaon’ny sampandraharaha malagasy iadiana amin’ny famotsiam-bola ny manao tatitry ny asa vitan’izy ireo isan-taona. Omaly, araka izany, no nanaovany ny tatitra ho an’ny taona 2023 farany teo. Nisongadina tamin’izany ny hoe mihatsara hatrany ny vokatra azo eo anivon’ity sampandraharaha ity. Nahatratra 3 340 miliara ariary ny famotsiam-bola ahiana ho nisy tamin’iny taon-dasa iny. Famotsiam-bola tsikaritra tany amin’ny sehatrasam-panjakana vitsy. Nahitana fitomboany moa io raha ampitahaina amin’ny zava-nisy tamin’ny taona 2022 izay nahatrarana famotsiam-bola manodidina ny 2 390 miliara ariary. Ary hita tany amin’ny sehatry ny fanondranana sy ny fividianana entana any ivelany ny ankamaroany. Tamin’iny taona 2023 iny, nisy tamin’ireo olona nanaovana fanadihadiana no teratany malagasy satria miainga avy eto an-toerana ny tranga famotsiam-bola. Isan’ireo niatrika fanadihadiana ihany koa anefa ireo vahiny satria misy ny tranga miainga avy any ivelany ary eto amintsika no hanaovana ny famotsiam-bola.

“Hita fa tena betsaka io fivezivezena vola na fananana tsy ara-dalàna 3 340 miliara ariary io. Tsy midika akory izany hoe ratsy izany zava-misy izany”, hoy ny fanehoan-kevitra noentin’ny tale jeneralin’ny SAMIFIN, Rajaonarison Mamitiana. Midika ho fahatsaran’ny fomba fanaraha-maso sy fitsirihana io fiakaran’ny vokatra io. Rehefa mihatsara hatrany izany dia heverina fa ho foana tsikelikely io famotsiam-bola eto amintsika io. “Raha ny drafitra ato anatin’ny dimy taona dia mamaritra fa tokony efa mihidina io vola tsikaritra  amin’ny famotsiam-bola io amin’ny 2025 satria efa mihamafy ny lafiny fanaraha-maso sy fitsirihana. Efa mba tsy mankaty Madagasikara intsony ny famotsiam-bola avy any ivelany, na mety efa tsy tafavoaka eto intsony ny vola maloto rehefa tena mihamafy io fanarahan-maso io”, hoy hatrany ny fanazavana.
Marihina moa fa mbola sehatra vitsy ihany no naharaisana io vokatra amin’ny famotsiam-bola tamin’ny taona 2023 io. Ireo Casino, “agence immobilière”, olona “expert comptable”, olona miasa amin’ny sehatry ny vato sarobidy, mpisolovava sy ny maro hafa dia tokony mbola haraisana tatitra manoloana ny fisiana tranga famotsiam-bola. Noho izany indrindra, paikady apetraka amin’ity taona 2024 ity ny hanamafisana sy hanitarana izay fanaraha-maso amin’ny famotsiam-bola izay any amin’ireo sehatra ireo.

Nangonin’i Sarobidy Sidonie.

Fermer