Fanadihadiana ManokanaToekarena

FITANTANANA SY TONTOLO IAINANA (FEC – FRD) : 660 Tapitrisa dolara no azon’i Madagasikara ho an’ny 3 taona manaraka

Ny 48 tapitrisa dolara amin’ireo 660 tapitrisa dolara hositrahan’i Madagasikara ao anatin’ny FEC sy ny FRD no efa azo tamin’ny zoma lasa teo ka hirosaka ao anatin’ny kitapom-bolam-panjakana anio. Ampaham-bola voalohany azo tamin’ny alalan’ny fisitrahana FEC io. Misy hatrany anefa ireo fepetra apetraky ny FMI mba hahafahantsika misitraka ireo ampaham-bola aminy…

Nankatoavin’ny FMI na ny “Tahirim-bola iraisam-pirenena” tamin’ny zoma lasa teo ny fandaharanasa miisa roa izay nangatahan’i Madagasikara: ny “Facilité Elargie de Crédit” (FEC) sy ny “Fonds pour la Résilience et la Durabilité” (FRD). Mitohy hatrany, araka izany, ny fiaraha-miasan’i Madagasikara sy ny FMI mandritra ny 3 taona ho avy. Mitohy hatrany ihany koa ny fiaraha-miasa amin’ireo mpamatsy vola rehetra satria raha tsiahivina dia ny FMI no manome fankatoavana ny fidiran’ireo mpamatsy vola ao amin’ny firenena iray. Manan-danja ho an’ny firenentsika, noho izany, ny fisitrahana ireo fandaharanasa roa ireo satria milamina ny fiaraha-miasa amin’ireo mpamatsy vola ato anatin’ny 3 taona manaraka.

Fiaraha-miasa iray miaraka amin’ny Tahirim-bola Iraisam-pirenena natokana ho an’ny firenena izay miatrika olana maharitra eo amin’ny “balance de payement” ny FEC. Mifanaraka amin’izany ny zava-misy eto Madagasikara ka mahatonga antsika hisitraka io fandaharanasa io. Misy ny kajy hahafahana mamaritra ny vola tokony ho azo ao anatin’io FEC io. Mitentina 337 tapitrisa dolara ny anjara azon’ny firenentsika tamin’ity andiany ity. Fandaharanasa vaovao napetraky ny FMI vao haingana kosa ny FRD, natokana ho an’ireo firenena miatrika ny vokatry ny fiovaovan’ny toetr’andro ka mila manamafy ny fiarovana ny tontolo iainana. Mifanaraka amin’ny hamafin’ny fanovana izay tian’ilay firenena hapetraka ny vola sitrahany ao anatin’izany. Mitentina 321 tapitrisa dolara, noho izany, ny anjara FRD azontsika tamin’ity taona ity. Firenena faha-11 maneran-tany nisitraka izany i Madagasikara. Fehiny, manodidina ny 660 tapitrisa dolara ny fitambaran’ireo fanampiana ampiasaintsika mandritra ny 3 taona ao anatin’ny FEC sy ny FRD.

Natao tamin’ny sabotsy lasa teo moa ny fanazavana misimisy kokoa momba ireo programa roa ireo. Nohazavain’ny Minisitry ny Toekarena sy ny Fitantanam-bola Rindra Hasimbelo Rabarinirinarison nandritra izany fa toy ny mahazatra dia hisy hatrany ny fitsidihana isaky enim-bolana ataon’ny FMI hahafahan’izy ireo manao ny famindram-bola any amin’ny Fanjakana Malagasy mahakasika ny fisitrahana ny FEC. Miisa 7 ny famindram-bola atao mandritra ny 3 taona ka efa azo tamin’ny zoma lasa teo, niaraka tamin’ny fivorian’ny filan-kevim-pitantanan’ny FMI, ny ampaham-bola voalohany. Ampaham-bola mitentina 48 tapitrisa dolara io azo io. Hiditra ao amin’ny kitapom-bolam-panjakana amin’ity anio ity izany vola izany. Tsy mitovy amin’izay kosa ny fomba fiasa ao anatin’ny FRD. Atao isaky ny fahatanterahana fanovana iray ny famindram-bola. Ankoatra io, nohazavain’ny Minisitra ihany koa fa isan’ireo tapaka nandritra io fivorian’ny filan-kevim-pitantanana io ny fanatsarana fomba fiasa eo amin’ny Tahirim-bola Iraisam-pirenena sy ny Banky Iraisam-pirenena. Izany hoe hiara-hiasa izy ireo rehefa hiditra amin’ny firenena iray mba hanamorana ireo fepetra takiana amin’ilay firenena. Nosafidian’izy ireo ho firenena fitaratra amin’io fiaraha-miasa vaovao io i Madagasikara ka isika, araka izany, no firenena voalohany ampiharana izay fomba fiasa izay. Midika izany fa mahaliana ireo mpandray fanapahan-kevitra iraisam-pirenena hatrany ny mitodika eto Madagasikara.

FEPETRA…

Tsy ataotao foana ny fisitrahana ny fandaharanasa ao amin’ny FMI. Misy ny fepetra apetraka mba hahafan’ireo firenena mangataka ny fisitrahana izay fandaharanasa izay. Ho an’i Madagasikara manokana, fepetra nofaritana ny fandaniana ny tetibolam-panjakana nasiam-panitsiana ho an’ny taona 2024, ny fametrahana fepetra hahafahantsika miditra any amin’ny fampiharana ny vidiny tena izy, ary ny fanendrena ny tale jeneraly vaovao ho an’ny orinasa Jirama. Ankoatra ireo, misy ihany koa ny fepetra apetraka amin’ireo asa rehetra tanterahana mifandraika amin’ny FEC sy ny FRD. Manara-maso sy manao tombona ny fanatanterahana ireo asa ireo ny FMI isaky ny enim-bolana na isaky ny mahavita fanovana iray mifandraika amin’ny fiarovana ny tontolo iainana.

Fangaraharan’ny orinasa Jirama…
Miisa 11 ny asa fanatsarana tanterahana mifandraika amin’ny fahazoana ny FEC ka mivondrona ao anatine andry lehibe miisa 5 izy ireo. Misongadina amin’ireo ny ezaka fitondrana fangaraharana ho an’ny orinasa Jirama. Ireto havoitra manaraka ireto izay fepetra mifanaraka amin’ny andry 5 izay.

1-Fanatsarana ny fampidiran-ketra eto Madagasikara.
2-Fanenana ireo zavatra rehetra mety manelingelina ny tetibolam-panjakana. Voaresaka manokana ato ny mahakasika ny orinasa Jirama izay tsy maintsy hanaovan’izy ireo tatitra isam-bolana any amin’ny FMI mahakasika ny fampiasany ny vola miditra sy mivoaka ao aminy. Eo ihany koa ny famoahan’ny Jirama ampibemaso izay fifanarahana rehetra soniaviny. Ary farany ny tokony hananany drafi-panarenana hatramin’ny volana novambra 2024.
3-Fanamafisana ny fitantanana sy ny rafitra mitantana vola.
4-Fanamafisana ny “stabilité monétaire”.
5-Fampiroboroboana ny fampandrosoana sy fiarovana nyara-tsosialin’ny vahoaka.

Fanenana ny fiparitahan’ny entona mitondra hafanana…
Mbola havondrona ao anaty andry miisa 5 hatrany ihany koa ny fepetra fanovana miisa 12 tsy maintsy arahina ao anatin’ny fampiasana ny FRD.

1-Fanamafisana ny ady amin’ny fiovaovan’ny toetr’andro sy ny fampidirana izany ao anatin’ny paikadin’ny fampiasam-bolam-panjakana.
2-Fanatsarana ny fahafahana miatrika amin’ny fiovaovan’ny toetr’andro sy ny fahaiza-miatrika ireo zava-doza ara-boajanahary.
3-Fanenanan ny fiparitahan’ny entona manome hafanana. Ao anatin’ny fampiharana izany dia hofoanana tsikelikely ny famatsiam-bola alefa any amin’ny solika fandrehitra ka tokony ho vita tanteraka izany hatramin’ny volana aprily 2026. Ampitoviana ihany koa ny hetra alaina amin’ny lasantsy sy ny gasoil. Ambany kokoa mantsy ankehitriny ny hetra alaina amin’ny gasoil ka antony atonga ny vidiny ho mora kokoa. Ezaka atao ny hitovian’ny hetra alaina amin’ny gasoil sy lasantsy mba hitsinjovana ny tontolo iainana, hanenana ny fampiasana gasoil izay tena manimba ny tontolo iainana satria mandeha amin’io angovo io avokoa ny 60%-n’ireo fiara mivezivezy eto Madagasikara. Hovitaina hatramin’ny oktobra 2026 izany fanarenana izany.
4-Fiarovana ny ala sy ny zavaboary.
5-Fitaoma ireo mpamatsy vola any amin’ny sehatry ny fiarovana ny tontolo iainana.

Tsara ny manamarika fa mifandraika amin’ireo zavatra mety manelingelina ny tetibolam-panjakana dia hanisy fiovana tsikelikely amin’ny vidin-tsolika ny Fanjakana. Hirosoana izany manomboka amin’ny enim-bolana faharoa amin’ity taona ity. Miankina amin’ny vidiny eo amin’ny sehatra iraisam-pirenena ny ho vidin’izany eto amin’ny tsena anatiny. Nohazavain’ny tompon’andraikitra anefa fa ho ferena ho 200ariary isaky ny litatra ny fiakarana na ny fidinana eo amin’izay fidin-tsolika izay, araka ny fepetra napetraky ny Tahirim-bola Iraisam-pirenena hatrany.

Nangonin’i Sarobidy Sidonie.

Fermer